06 – 51 98 48 20 contact@bodymindtherapy.nl

complex trauma & karakterstijlen

Binnen mijn praktijk werk ik voortdurend met ontwikkelingstrauma. Maar ook met de lagen daaronder. Daar waar ons systeem nog sterk onderhevig is aan shock. Fight, flight en freeze reacties. En dissociatie. En dat kan complex geworden zijn.

Trauma is iets anders dan ontwikkelingstrauma. Hoewel het ook met elkaar te maken heeft natuurlijk. Ik denk dat ik het simpel gezegd zo zie:

  • bij trauma is er sprake van een shock, die bij gebrek aan regulatie nu nog steeds in je aanwezig is. En ervoor zorgt dat je makkelijk getriggerd wordt. Fight, flight en freeze reacties zijn je bekend. Net als dissociatie. Onrust. Passiviteit. Of zelfs angst en depressie.
  • bij ontwikkelingstrauma is er naast de shock ook sprake van een overlevingsmechanisme (coping of beschermingsmechanisme), dat zich ontwikkeld heeft naar aanleiding van niet afgestemde acties vanuit de omgeving. Een afwezige vader, een zieke moeder, een slecht functionerend schoolsysteem, veel verhuizingen, of erger. Het zijn allemaal situaties die shockerend zijn, zeker als we nog sterk afhankelijk zijn van onze omgeving. Bij onvoldoende herstel van contact of langdurige ontregelende situaties zal zich zeker een  overlevingsmechanisme organiseren. En dat vormt nu je karakter. Daar zitten kwaliteiten aan. Maar ook het nodige ongemak.

In de vroege fase van ons leven zijn we afhankelijk van onze omgeving. Van onze caregivers. Hoe beter de afstemming is, des te minder zullen we in allerlei stagnaties blijven hangen. We leren in een gezonde omgeving onszelf te reguleren. En hoe beter het herstel is, als er iets misgaat in de afstemming, des te meer vertrouwen we zullen opbouwen. En ontstaat er een meer veilige hechting. En dit herstel binnen een relatie is iets wat maar liefst in 70% van onze contacten een grote rol speelt. ook nu nog.

Niet alleen kinderen, maar ook later als je iets groots meemaakt en er voor een korte of langere tijd minder zelfbewustzijn is, is een afgestemde omgeving een prettige bijkomstigheid. Want soms maak je iets mee, waardoor je minder makkelijk kunt reflecteren op wat er gaande is. Een afgestemde omgeving kan dan de brug vormen naar herstel.

Vaak wordt er gezegd dat de eerste 5-6 jaar bepalend zijn voor onze karaktervorming. En dat is ook zo. De wijze waarop we nu met triggers omgaan, vertelt ons iets over ons verleden. Over een dynamiek. Het is eigenlijk pas vanaf ongeveer ons 9de jaar, dat we onszelf gaan zien in een dynamiek. Dat we begrijpen dat de ander vanuit een andere wereld acteert dan wijzelf. Dat niet alles wat gebeurt “met ons te maken heeft”.

Als we op latere leeftijd allerlei dingen meemaken, die ons enerzijds triggeren en waarvan we slecht herstellen, kan het behulpzaam zijn om begeleiding te zoeken. Er kan een zekere vorm van (zelf)reflectie ontbreken om rust en inzicht te krijgen in dat wat verstorend is. De aanwezigheid van een begeleider kan je hierin helpen.

Anderzijds kunnen gebeurtenissen van vandaag de dag zo groot en overweldigend zijn dat de ontstane situatie in zichzelf ook tijd en begeleiding nodig heeft om onszelf weer te gaan voelen binnen dat wat gebeurd is. Denk aan een ongeluk, operatie, verlies van een geliefde. Een luisterend oor, aanwezigheid, uitleg etc kunnen dan helpen in het herstel.

In bovengenoemde voorbeelden kan het voor een verwerkingsproces helpen om verschillende fases weer door te maken op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en bewustworden van je lichaam.

Ik noem regulatie. De noodzaak van behoeftevervulling. Contact maken met de ander. Spelen. Gehoord worden. Gewaardeerd worden.

Dat alles is noodzakelijk om weer perspectief te gaan zien. Om prettige en onprettige zaken een plek te geven. Om schaduwkanten en leuke kanten van de ander of de nieuwe situatie onder ogen te zien. Naast elkaar te zien. Om de wereld met een frisse blik weer in te kunnen gaan.  

Wanneer er sprake is van trauma, dan wijs ik iemand vaak op het feit dat je geschrokken bent. Van iets groots. Een schrik die nog vastzit in je systeem vandaag de dag.

Ik ga het even hebben over trauma. Over iets waar jij en je lichaam van geschrokken zijn.

Rondom schrik hebben zich een aantal zaken georganiseerd. Zaken die allereerst plaatsvinden in je autonoom zenuwstelsel. Ik heb het dan over fight, flight en freeze reacties. De eerste twee reacties vinden plaats binnen je Sympatisch Zenuwstelsel (gebied boven je middenrif). Bij de laatste twee is de Dorsal Vagal actief. Dat is een “zenuw-onderdeel” van je Parasympatisch Zenuwstelsel (gebied onder je middenrif).

Je Parasympaticus zorgt ervoor dat de arousal/opwinding, welke samengaat met fight/flight impulsen, binnen 10 minuten weer tot rust kan komen. Je zou kunnen zeggen dat je kort schrikt van iets. Er is Sympatische activiteit. Je hartslag gaat omhoog. Misschien zweet je wel. Waarna je Parasympaticus je na een minuut of 10 weer in balans heeft gebracht. Je ervaart weer rust. Je snapt wat er aan de hand is. Je lacht.

Maar… hiervoor dient de Parasympaticus wel te functioneren.

Als er sprake is van een grote overweldiging, dan heeft dat altijd effect op je Parasympaticus. Die raakt “out of function”. Je bent in shock. En omdat er nu geen regulatie plaatsvindt, blijf je onrustig en gejaagd. Of juist verlamd. In een shut down. Met respectievelijk de bijbehorende angst en/of depressie. Met de bijbehorende gedachtepatronen. En misschien allerlei middelen en trucs pm jezelf weer te kalmeren of juist in bewegung te krijgen.

Komt dit alles je bekend voor?

 

Of je nu te maken het hebt met ontwikkelingstrauma of juist (complex) trauma, het is van belang eerst weer te komen tot een zekere regulatie van je systeem. Dat je binnen een veilige setting kunt uitademen als het ware.

Van daaruit werk je of eerst aan het bewustworden van  shocktoestanden en dissociatie. Of je neemt het ontwikkelde karakter als uitgangspunt voor je duik naar binnen.

hulpbronnen

Het werken met hulpbronnen is in mijn ogen essentieel binnen traumawerk. Een hulpbron, die belangrijk is, maar vaak over het hoofd wordt gezien, is het zenuwstelsel van je begeleider. Bij voorkeur is dat zenuwstelsel in balans! Jouw zenuwstelsel downloadt als het ware de informatie van het andere zenuwstelsel. En je komt zo tot zelfregulatie. Een noodzakelijke stap, omdat je uiteraard graag op eigen benen de praktijk weer wilt verlaten.

Andere hulpbronnen zijn te vinden in je directe omgeving (wat is fijn voor je zintuigen?), of bevinden zich in het moment van de shock zelf. Dat zijn de belangrijkste hulpbronnen. Kun je niets vinden? Ga dan op zoek naar een gewenste hulpbron.

Soms helpt uitleg van de situatie. Voorbeelden. Spiegelen. Kijken op afstand naar wat voorgevallen is. 

Wat zou jouw voorkeur hebben?

nervus vagus

Door je te verbinden met de kwaliteit van een hulpbron en het effect hiervan in je binnenwereld op te merken, breng je beweging in de fixatie. In die vastgezette schrik. In die hele bevroren dynamiek. Zo kan er een beetje ruimte komen. Een beetje beweging. Een beetje licht. En wordt na een tijdje de ander ook zichtbaar in de dynamiek. Krijg je zicht op de situatie. En op jezelf in de situatie.

Dat wat volledig verkrampt was, daar waar nauwelijks leven in zat, begint weer iets te worden. Zich te ontwikkelen. En zo wordt ook een ander deel van je zenuwstelsel steeds voelbaarder. Je Nervus Vagus. Ook een onderdeel van je Parasympaticus. Die zenuw loopt via je hart naar je gezicht. Je klaart op. Je lacht. De ander ziet dat. En komt naderbij.

De Nervus Vagus wordt ook wel de Feel Good zenuw genoemd. Of de sociale zenuw. Tijdens mijn werk heeft deze zenuw mijn aandacht. Kan de Nervus Vagus weer actief worden? Zodat je het gevoel krijgt er weer bij te horen. Met een inner en outer smile? 

karakterstijlen

Zodra het bovenstaande proces op gang begint te komen, wordt ook je karakter meer zichtbaar. Het karakter wat zich gevormd heeft, is een verdedigings- of overlevingsmechanisme dat ontstaat in de eerste levensjaren. Het is als het ware een reactie op een niet-afgestemde omgeving. Een reactie op een overweldigende gebeurtenis of juist afwezigheid van de belangrijke ander. Een situatie waarbinnen regulatie heeft ontbroken. Dit karakter heeft zo zijn kwaliteiten. 

Maar de patronen waaruit het karakter bestaat, kunnen ook pijn en ongemak veroorzaken in je omgeving. Met name bij de mensen die dichtbij je staan.  

Werken met ontwikkelingstrauma betekent ook werken met karakterstijlen. Want die zullen zich laten zien. Soms nadat er het nodige werk is gedaan op (complex) trauma. Want dat komt eerst. Maar soms ook direct. Als er op de achtergrond minder shock en dissociatie aanwezig is.

wat ga je doen?

$

Je leert de voor jou juiste ingang te vinden en te gebruiken voor je reis naar binnen. En je komt zo tot zelfregulatie. De eerste stagnaties verdwijnen. Stress-reductie. Regulering. Zelfregulering. Drie woorden die passen bij je werk hier.

$

Je leert je karakter beter kennen. Zowel in je binnenwereld. In wie je bent. Of liever gezegd dacht te zijn. Maar ook in de buitenwereld. In je relaties. Je gaat inzien hoe jouw karakter en patronen effect hebben op je omgeving. En dat van anderen op jou.

$

Je maakt de stap van meer dualistisch bewustzijn naar non-dualistisch bewustzijn. Je leert het verschil tussen “focus of attention” en “getuige-zijn”. Van “moeten veranderen” naar “zijn met wat is”. Van “focus” naar “interesse”. Om steeds meer te komen tot “walking in beauty”.

misschien heb jij deze vraag ook?

Ik herken veel in wat je schrijft. Is hier meer informatie over?

Wat ik schrijf is niet per se nieuw. Je vindt veel hierover op internet en Youtube bijvoorbeeld. Maar ik heb er vanuit mijn eigen kennis en ervaring wel een eigen “swung”  aan gegeven natuurlijk.

Vanuit dat oogpunt heb ik een online programma geschreven onder de naam Slow Soul Diving. Meer dan 500 e-books vol met psycho-educatie, creatieve opdrachten en meer dan 250 ingesproken lichaamsgerichte oefeningen en meditaties wachten om ontdekt te worden. Stuur me een email en ik maak je wegwijs in de Academy.

Of kijk onder het Aandachtsgebied “Therapie en Persoonlijke Ontwikkeling bij beperkt budget”. Daar kun je gebruik maken van goedkope opties om jezelf verder te ontwikkelen.

Ik heb veel gelezen over karakterstijlen. Hierin herken ik veel. Moet ik altijd eerst aan mijn trauma’s werken om mezelf hier verder in te ontwikkelen?

Nee, dat is zeker niet altijd nodig. Het is wel zo dat “trauma altijd gaat voor de karakterstijl”. Ik wil daarmee zeggen dat als er veel trauma is, dit eerst aandacht moet krijgen. Het ligt als het ware op je voorgrond. Maar vaak weet je dat ook wel. Als je  heel snel getriggerd wordt bijvoorbeeld, zou dat een signaal kunnen zijn.

Maar soms is het niet aan de orde en heb je “last van je karakter” binnen je relaties of werk. Een groot gedeelte van mijn werk bestaat uit het helder krijgen van wat er in je binnen- en buitenwereld speelt. En beweging te krijgen in je fysieke, emotionele en mentale lichaam.

Je spreekt over de Nervus Vagus. Waarom is het zo belangrijk dat we deze activeren?

Je zou kunnen zeggen dat we op de voorgrond altijd geraakt worden in de interactie met onze omgeving. Als dingen te veel of te weinig zijn, heeft dat altijd een effect binnen de balans tussen sympaticus en parasympaticus. Het is ook dit gebied wat altijd vraagt om balans. Regulatie. Evenwicht. Omdat er zo makkelijk verstoring ontstaat. En vaak zijn prikkels van vandaag triggers voor dat wat al uit balans was. Al vastzat.

Zolang er veel stagnatie zit in dit deel van ons zenuwstelsel, zal de Nervus Vagus minder makkelijk “online komen”. En dat maakt dat je gestresst blijft. Of passief. En dan is jezelf voelen moeilijk. Relateren moeilijk. Genieten lastig. Want daar heb je ook deze sociale feel-good Nervus Vagus voor nodig. Eenmaal meer in ons bereik, is de Nervus Vagus de poort naar diepere lagen in onszelf. We kunnen daar interesse in krijgen.

Werk je ook met trauma binnen de familielijn?

Ik zou bijna zeggen: dit is bijna een vast onderdeel in mijn onderzoek hoe het komt dat je vastzit. Meer hierover vind je onder het kopje “Verlangen als vertrekpunt”.

Ik ben bekend met lichaamswerk, ademhaling en karakterstructuren. Waar bied jij meerwaarde?

Ik weet niet wat je precies zoekt natuurlijk. Maar deze vraag krijg ik veel. Mijn benadering van de karakterstijlen is enerzijds traditioneel. Ik gebruik ook zeker, als dat dienend is aan het proces, lichaamsgerichte oefeningen en ademhalingsoefeningen. Soms ook om thuis verder integrerend werk te doen.

Ik denk wel dat ik door de jaren heen mijn instelling is veranderd. En die komt er in het kort op neer “dat jij niet degene bent die het karakter is of “doet”. Dingen gebeuren uit zichzelf. Patronen, karakter, interactie…het vindt allemaal plaats binnen een groter bewustzijn. Iets wat wij nooit “kunnen zijn”. Dat bewustzijn is er altijd geweest. Of jij en de ander dat nu in de gaten hadden of niet.

Ik denk dat deze instelling uiteindelijk het verschil maakt.

Kan ik je vragen om meer informatie? In woord. Op papier.

Ja. Stuur mij een mail met je wens. En ik kijk met je mee.

Is dit iets voor jou? En ben je nieuwsgierig en bereid de volgende (soms noodzakelijke) stap te nemen?

Werken met traumagerelateerde thema’s raakt altijd aan de manier hoe je gewend bent te leven. En andersom.

Wanneer er sprake is van (ontwikkelings)trauma, dan houdt dat direct in dat zich een overlevingsmechanisme heeft georganiseerd. Dit mechanisme wordt ook wel een coping style genoemd. Of karakterstijl.

Binnen mijn praktijk zie ik vaak dat iemand binnenkomt met een hulpvraag rondom (ontwikkelings)trauma. Of dat juist de karakterstijl die zich ontwikkeld heeft voor stress en/of conflict zorgt. Welke ingang is nodig om weer ruimte maken voor jou of binnen je relaties? 

Ik werk ook met complex trauma. Wanneer meervoudig trauma je leven sterk beïnvloedt, vraagt dat ook iets van mij en mijn aanwezigheid. Wil ik er optimaal kunnen zijn voor jou en je problematiek, dan kan dat alleen als ik zelf mijn aandacht en beschikbaarheid ook buiten de sessies om goed kan blijven managen. Daarom is er binnen mijn praktijk voor maximaal 3 mensen plaats die willen werken aan meervoudig trauma.  

Interesse in werken aan (ontwikkelings)trauma of complex trauma? Klik op de knop hieronder.